zaterdag 8 februari 2014

Overleving - Zinleving - Overdaad

Je hart volgen, je leven in eigen hand nemen, je leven creëren. Het komt allemaal op hetzelfde neer: een stap vóór zijn. Het gaat om het bepalen wat er gebeurd, in plaats van wachten wat er gebeurd. Het gaat om actie, in plaats van reactie.

Al vaker is het geroepen. Al onze profeten en wijze meesters, alle Oprah's, en Peace Pilgrims roepen het: ons leven wordt bepaald door onze mindset, door dat waar we in geloven. We creeren ons leven en dat begint met onze gedachtes.


Zin van het leven

Hoe komt het toch dat de zoektocht naar zingeving zo weinig mensen raakt? Is het zo dat het wellicht meer mensen raakt, dan aan de oppervlakte te zien is? Wat voor de een zingeving is, is voor de ander zinloos. Voor mij is zingeving de wereld er een stukje mooier op maken door de inzet van mijn leven. Daarom wil ik het graag zinleving noemen, in plaats van zingeving. Het geeft mij uiteraard een goed gevoel als ik de wereld een stukje mooier maak, maar wat ik belangrijker vind is toch echt dat de wereld mooier wordt in plaats van lelijker. Het fijne gevoel dat het me geeft, is een heel fijn bijproduct.

Ik heb zelf ontdekt dat als ik in een neerwaartse (financiële) spiraal zit, dat het streven naar zinleving en zingeving ineens van ondergeschikt belang is en dat overleving op de eerste plaats komt. Niet dat ik bang hoef te zijn om van de honger om te komen, maar als ik dichter bij de "armoedegrens" kom, en dan bedoel ik dichter dan dat ik eerder ben geweest, schiet mijn mindset ineens op een andere modus. Mijn leven geven, dat normaal gesproken één van de belangrijkste speerpunten is, verandert in mijn leven besparen. Het is juist op die momenten dat ik me bewust moet zijn van wat er in mijn lichaam en koppie omgaat, wat ik denk en uitdraag en juist op die momenten moet ik blijven geven en vertrouwen blijven houden. Maar dat is moeilijk en ik probeer te begrijpen waarom.

Waarom gaat onze mindset eraan zodra we onder het minimumloon verdienen, onder water raken door de problemen in onze omgeving en verdrinken in onze zorgen en vervolgens al het vertrouwen in het leven, een god, de maatschappij, de mensheid (..noem maar op) verliezen?


Overlevingseconomie

Als ik probeer uit te leggen wat de belangrijkste verschillen zijn tussen India en Nederland (maar dat geldt voor meer tweede of derde wereld landen in vergelijking tot een westers land) heb ik het altijd over collectiviteit vs. individualisme en over de overlevingseconomie vs. de illusie der veiligheid.

In India leeft men in een overlevingseconomie op de meeste plekken, dat wil zeggen 'vandaag een rupee in je hand, is vandaag iets kunnen kopen'. Mensen daar kijken niet naar volgende week, naar het feit dat de rijst bijna op is, of dat de winter eraan komt en de groentes wel eens duurder zouden kunnen worden. De vandaag verdiende rupee, gaat over het algemeen vandaag ook weer uitgegeven worden. Al dan niet aan voedzaam spul, al dan niet aan drank of sigaretten.
Ze vertrouwen er op dat er de volgende dag weer rupees zijn en dat ze weer naar de winkel kunnen om te kopen wat ze denken nodig te hebben. Of .. ze denken er niet over na, omdat dat te ver weg is. 

Bij overschotten wordt er niet gespaard. Overschotten gaan op aan zogenaamde luxe producten: drank, nicotine, nutteloze huishoudelijke artikelen (die echt nooit gebruikt gaan worden)

De verhalen over Afrikaanse landen ken je misschien ook? Dat de werknemers na het beuren van salaris een week niet op komen dagen. Ze hebben immers cash in the pocket en er is geen reden om te werken.

Enerzijds is dat begrijpelijk in mijn ogen dan: waarom werken als je kunt leven? Wij westerlingen leven veelal om te werken, zo lijkt het soms. Onderstaande quote zegt het in het kort, misschien wat overdreven, maar dat maakt de zaak duidelijk. Wat we dan zien aan de andere kant van de wereld is daar het tegenovergestelde aan.


"Normal is getting dressed in the clothes you buy for work, drivig through traffic in a car you are still paying for in order to get to the job you need in so you can pay for the clothes, car and the house that you leave empty all day in order to afford to live in it"
Ellen Goodman



Waarom arme mensen domme keuzes maken?

De titel van het artikel vind ik provocerend en onaangenaam klinken, maar de inhoud maakt veel duidelijk. Hoe komt het dat mensen die weinig te besteden hebben vaak ongezonder leven, maar ook geld uitgeven aan ongezonde overbodige luxe?

Professor Shafir legt in het artikel uit dat het draait om de psychologie van de schaarste. Schaarste neemt bezit van je geest. Het voordeel hiervan is dat je doorgaans beter in staat bent je zaken op korte termijn goed te regelen. Armen slagen erin om op korte termijn de eindjes goed aan elkaar te knopen.

Helaas zijn de nadelen van het gevoel van schaarste groter dan de voordelen: het laat je alleen focussen op direct gebrek en je langetermijnperspectief verdwijnt. Waarom nemen armen dan dommere beslissingen? Omdat ze snel afgeleid zijn, snel van streek zijn en daardoor niet de verstandigste keuzes kúnnen maken. Niet omdat ze dom zíjn. Bijvoorbeeld: als er geld is, is het vaak slechts een kwestie van tijd voordat de armen in de omgeving (familie)een graantje mee willen pikken. Daarom wordt over gegaan tot grote aankopen, die zeer irrationeel zijn.
Dit is precies wat ik in India bij John en zijn familie zie!

De oplossing zit hem volgens de professor niet alleen in scholing en workshops. Het is niet dat ze er niets van opsteken, maar armen missen de "bandbreedte" om hier iets mee te kunnen doen. Schaarste ontstaat niet alleen door een gebrek aan inkomsten, maar ook door te hoge verwachtingen. Heel simpel: als je meer wilt van iets dat je niet hebt, voelt het des te pijnlijker dat je het niet hebt. Een beetje jammer dat het artikel een goede uitleg mist over die bandbreedte. Maar wat ik er uit versta, is dat bandbreedte de capaciteit is om met een helikopter boven je leven te hangen. Deze helikopter view wordt drastisch beperkt door zorgen over geld en de enige focus die armen hebben: korte termijn. Daarin ligt dus ook de oplossing van het armoede probleem: in het herstellen van de bandbreedte.


Hoeveel is Genoeg?

Ik kan makkelijk praten, denk ik. Ik heb altijd een achterban, mijn familie en vrienden en eventueel onze staat, die altijd een vangnet zullen vormen. Toch weet ik ook uit eigen ervaring dat als ik mijn verwachtingen bijstel naar beneden, dat ik dan kan rondkomen van 900 euro netto loon in de maand, met een 25-urige werkweek. Dat mag dan boven bijstandsniveau van een alleenstaande zonder kinderen liggen, maar ook met dit loon leidde ik een luxe leven (klimmen, yoga, gitaarspelen, bio eten, reisjes én sparen) Maar nogmaals, ik heb me nooit druk hoeven maken om het avondeten; ja, wát ik moest eten, maar nooit óf ik kon eten.

Als schaarste ook bestaat uit te hoge verwachtingen, pleit ik er wel echt voor om die bij te stellen naar beneden en dat wil zeggen dat je dus gelukkig en tevreden bent met wat je hebt. Genoeg noemen ze dat, de balans tussen overvloed en schaarste. De balans tussen overleven en overdaad is denk ik zinleving. Ik denk dat je pas zingeving in je leven kunt brengen als je ook tevreden kunt zijn met wat je hebt. 

Gelukkig wordt ook Nederland wakker en zag ik dat ze zelfs op het NOS nieuwsuur zeer politiek correct en neutraal het filmpje van Robert Skidelsky introduceerde. Zeker 6 minuten van je tijd waard!


"It's not what you want, it's what you should want in order to lead a good life. And that's the oldest ethical question"
Robert Skidelsky



1 opmerking:

  1. Ah, ik heb het filmpje ook gezien! Mooi!
    Dat van de mindset begrijp ik helemaal. Ik herken ook dat in de overlevingsmodus schieten. Alleen het constateren is 1, er iets mee doen is 2. Op het moment ontbreekt het me aan energie en creativiteit. Maar ik heb er vertrouwen in dat het gaat lukken.

    Ik heb vaak ook het gevoel dat mensen weinig met zingeving bezig zijn of aan de oppervlakte leven. Maar misschien is dat maar de buitenkant en inkleuring van mijzelf. Aan de andere kant is het ook weer lastig om gelijkgestemden te vinden.

    BeantwoordenVerwijderen